İnsülin Enjeksiyon Teknik Hatalarının Düzeltilmesi Diyabetik Hastaların Tedavisinde Ne Kadar Etkilidir?

  • Mehmet Muhittin Yalçın
  • Ethem Turgay Cerit

Abstract

Amaç: Çalışmamızda; yeterli glisemik kontrol sağlanamamış, insülin kullanan diyabetik hastalarda; tedavi ile ilişkili hatalı uygulamaların sıklığını saptamak, diyabet eğitimi ve yakın hasta takibinin glisemik kontrole etkisini araştırmak amaçlandı. Yöntem: Dr. Ersin Arslan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kliniği’ne 2016 ila 2018 yılları arası başvuran, kontrolsüz diyabeti olan, yüksek doz insülin kullanan, diyabet eğitimi programına alınmış hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, diyabet süreleri, diyabetik komplikasyon durumları, HbA1c seviyeleri, kullandıkları toplam insülin dozları, oral antidiyabetik ilaç sayıları ve ayrıca insülin enjeksiyonu esnasındaki yanlış teknik uygulamaları kayıt edildi. Hastaların başvurusunda saptanan insülin enjeksiyon yerlerindeki lipohipertrofi ve lipoatrofi varlığı kayıt edildi. En az üç ay takibe devam eden hastaların son HbA1c seviyeleri, kullandıkları toplam insülin dozları ve kullandıkları oral antidiyabetik ilaç sayıları da kayıt edildi. Bulgular: Kontrolsüz diyabeti olan, insülin kullanan 118 hasta çalışmaya dahil edildi. Diyabet süreleri ortalama 11,3 (1-70) ay idi. Hastaların %11,0’i daha önce en az bir kere eğitim hemşiresi tarafından diyabet eğitimi almıştı. Hastaların HbA1c ortalamaları %10,7 (5,6-15,9), ortalama kullandıkları insülin dozu ise 71,2 ünite/gün idi. Hastalar insüline ek olarak ortalama 1,1 adet oral antidiyabetik ilaç kullanmaktaydı. Hastalarda en sık olarak insülin enjeksiyon bölgesinde hata saptandı (%68,6). Ayrıca hastaların %11,0’ında insülin enjeksiyon bölgelerinde lipohipertrofi, %6,8’inde ise insülin enjeksiyon bölgelerinde lipoatrofi saptandı. Takip verisi olan 33 hasta değerlendirildiğinde; takip öncesine göre takip sonrasında hastaların HbA1c düzeylerinde anlamlı azalma saptandı (11,3±1,5 vs 9,3±1,8; p<0,001). Günlük insülin dozunda da istatistiksel olarak anlamlı azalma saptandı (77 ünite vs 64,4 ünite; p=0,002). Tartışma: Çalışmamızda insülin enjeksiyon tekniğindeki hataların düzeltilmesi ile insülin dozlarının azaltılmasına rağmen HbA1c seviyelerinde %2 civarında bir düzelme saptanmıştır. Hastaların medikal tedavilerinin düzenlenmesi yanında teknik uygulamaların da değerlendirilerek düzeltilmesi glisemik kontrolde etkili olmaktadır.

References

Satman I, Yilmaz T, Sengül A, Salman S, Salman F, Uygur S et al. Population-based study of diabetes and risk characteristics in Turkey: results of the turkish diabetes epidemiology study (TURDEP). Diabetes Care 2002; 25: 1551-6.

Satman I, Omer B, Tutuncu Y, Kalaca S, Gedik S, Dinccag N et al. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. Eur J Epidemiol 2013; 28: 169-80.

National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Type 1 diabetes in adults: diagnosis and management. NICE guideline (NG17) published: 26 August 2015.

IDF Diabetes Atlas - 8th Edition 2017; p:9,

Aslan Ü, Korkmaz M. Diyabetli Bireylerin İnsülin Uygulama Bilgi-Beceri Düzeyleri: Doğru ve Yanlışlar. DEUHFED 2015; 8: 18-26.

Abi A. Diyabetiklerde insülin uygulama tekniklerinin ve hatalarının metabolik kontrol üzerine etkilerinin incelenmesi. İç Hastalıkları Uzmanlık Programı, Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi, Sağlık Bakanlığı Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. İç Hastalıkları Kliniği. İstanbul, Türkiye 2009.

Arda H. Diyabetes mellitusu olan bireylerin kendi kendilerine insülin uygulama hatalarının incelenmesi, Hemşirelik Programı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye 2009.

Vardar B, Kizilci S. Incidence of lipohypertrophy in diabetic patients and a study of influencing factors. Diabetes Res Clin Pract 2007; 77: 231-6.

Deng N, Zhang X, Zhao F, Wang Y, He H. Prevalence of lipohypertrophy in insulin-treated diabetes patients: A systematic review and meta-analysis. J Diabetes Investig 2017; Sep 1. doi: 10.1111/jdi.12742.

Demir T, Akinci B, Demir L, Altay C, Atik T, Cavdar U et al. Partial lipodystrophy of the limbs in a diabetes clinic setting. Prim Care Diabetes 2016; 10: 293-9.

Pacheco APF, Sande-Lee SV, Sandoval RCB, Batista S, Marques JLB et al. Effects of a structured education program on glycemic control in type 1 diabetes. Arch Endocrinol Metab 2017; 61: 534-41.

Kruger J, Brennan A, Thokala P, Basarir H, Jacques R, Elliott J,et al. The cost-effectiveness of the Dose Adjustment for Normal Eating (DAFNE) structured education programme: an update using the Sheffield Type 1 Diabetes Policy Model. Diabet Med 2013; 30: 1236-44.

McIntyre HD. DAFNE (Dose Adjustment for Normal Eating): structured education in insulin replacement therapy for type 1 diabetes. Med J Aust 2006; 184: 317-8.

DAFNE Study Group. Training in flexible, intensive insulin management to enable dietary freedom in people with type 1 diabetes: dose adjustment for normal eating (DAFNE) randomised controlled trial. BMJ 2002; 325: 746.

Guo XH, Ji LN, Lu JM, Liu J, Lou QQ, Liu Jet al. Efficacy of structured education in patients with type 2 diabetes mellitus receiving insulin treatment. J Diabetes 2014; 6: 290-7.

Lalić NM, Lalić K, Jotić A, Stanojević D, Živojinović D, Janićijević A et al. The Impact of Structured Self-Monitoring of Blood Glucose Combined With Intensive Education on HbA1c Levels, Hospitalizations, and Quality-of-Life Parameters in Insulin-Treated Patients With Diabetes at Primary Care in Serbia: The Multicenter SPA-EDU Study. J Diabetes Sci Technol 2017; 11: 746-52.

Published
2018-12-20
Section
Original Research