Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Hastaların Nöropsikolojik Test Performansının Değerlendirilmesi

  • Kıvılcım Gücüyener
  • A. Şebnem Soysal Acar
  • Zeynep Öztürk
  • Ercan Demir
  • Ebru Arhan
  • Ayşe Serdaroğlu

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı normal ve üzerinde zeka düzeyine sahip dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB; Attention Deficit Hyperactivity Disorder: ADHD) olan çocukların nöropsikolojik test performansının değerlendirilmesidir. Hastalar ve yöntem: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi polikliniğine dikkatsizlik, aşırı hareketlilik yakınmalarıyla ilk kez başvuran ve daha önce DEHB tanısı almış ancak en az 2 ay önce ilacı bırakmış olan hastalar alınmıştır. Kontrol grubu, Ankara’da Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilköğretim okullarına devam eden öğrenciler arasından seçilmiştir. Tanı grubuna Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği (WISC-R) ile yapılan ön değerlendirmeden sonra, tanı ve kontrol grubundaki katılımcıların bilişsel fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla; Raven Standart Progresif Matrisler Testi (RSPM) ve Stroop Testi TBAG Formu (Stroop TBAG) uygulanmıştır. Bulgular: Tanı grubu, 1-5. sınıfa giden 6-10 (72-131 ay) yaş/sınıf grubundaki 80 erkek DEHB hastasından oluşmuştur. Kontrol grubunu, 1-5. sınıfa giden 6-10 (72-131 ay) yaş/sınıf grubundan 73 erkek çocuk oluşturmuştur. RSPM’den elde edilen puanların tüm alt testler için kontrol grubunda tanı grubundan daha yüksek olduğu görülmüştür. Stroop Testi TBAG Formundan elde edilen tüm alt testler için ise kontrol grubunun puanlarının, tanı grubundan daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu çalışma RSPM’nin, DEHB alt tiplerinde irdeleme, düzenli ve doğru düşünme yeteneği, zihinsel beceri ve faaliyet hızı, genel yeteneği, görsel-mekansal süreçler ve analitik zekayı değerlendirmek ve DEHB’nin izleminde kullanılması açısından etkin bir araç olduğunu vurgular niteliktedir. Aynı zamanda Stroop Testi’nin çocuklarda DEHB, davranım bozukluğu, karşıt olma karşı gelme bozukluğu gruplarında yönetici işlevleri değerlendirmedeki duyarlılığı gösterilmiştir.

References

Biederman J. Attention-deficit/hyperactivity disorder: a selective overview. Biol Psychiatry. 2005;57:1215-20.

Hale TS, Hariri AR, McCracken JT. Attention-deficit/hyperactivity disorder: perspectives from neuroimaging. Ment Retard Dev Disabil Res Rev. 2000;6:214-9.

Richters JE, Arnold LE, Jensen PS, Abikoff H, Conners CK, Greenhill LL, et al. NIMH collaborative multisite multimodal treatment study of children with ADHD: I. Background and rationale. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 1995;34:987-1000.

Faraone SV, Sergeant J, Gillberg C, Biederman J. The worldwide prevalence of ADHD: is it an American condition? World Psychiatry. 2003;2:104-13.

Kessler RC. The epidemiology of dual diagnosis. Biol Psychiatry. 2004;56:730-7.

Biederman J, Faraone SV. Attention-deficit hyperactivity disorder. Lancet. 2005;366:237-48.

Murphy MA, Hagerman RJ. Attention deficit hyperactivity disorder in children: diagnosis, treatment, and follow-up. J Pediatr Health Care. 1992;6:2-11.

Barkley RA. Issues in the diagnosis of attention-deficit/hyperactivity disorder in children. Brain Dev. 2003;25:77-83.

Mattes JA. The role of frontal lobe dysfunction in childhood hyperkinesis. Comprehensive psychiatry. 1980;21:358-69.

Barkley RA. Behavioral inhibition, sustained attention, and executive functions: constructing a unifying theory of ADHD. Psychol Bull. 1997;121:65-94.

Pennington BF, Ozonoff S. Executive functions and developmental psychopathology. J Child Psychol Psychiatry. 1996;37:51-87.

Scheres A, Oosterlaan J, Geurts H, Morein-Zamir S, Meiran N, Schut H, et al. Executive functioning in boys with ADHD: primarily an inhibition deficit? Arch Clin Neuropsychol. 2004;19:569-94.

Solanto MV. Neuropsychopharmacological mechanisms of stimulant drug action in attention-deficit hyperactivity disorder: a review and integration. Behav Brain Res. 1998;94:127-52.

Arnsten AF, Li BM. Neurobiology of executive functions: catecholamine influences on prefrontal cortical functions. Biol Psychiatry. 2005;57:1377-84.

Seidman LJ, Valera EM, Makris N. Structural brain imaging of attention-deficit/hyperactivity disorder. Biol Psychiatry. 2005;57:1263-72.

Savaşır I, Zeka ŞNWÇİ. Ölçeği (WISC-R) El Kitabı. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları. 1995:13-52.

Şahin N, Düzen E, editors. Turkish standardization of the Raven’s SPM (6-15 Ages). 23rd International Congress of applied Psychology; 1993.

KILIÇ BG, Irak M, Koçkar Aİ, ŞENER Ş, KARAKAŞ S. İşaretleme Testi Türk Formu'nun 6-11 Yaş Grubu Çocuklarda Standardizasyon Çalışması.

Kuntsi J, Oosterlaan J, Stevenson J. Psychological mechanisms in hyperactivity: I. Response inhibition deficit, working memory impairment, delay aversion, or something else? J Child Psychol Psychiatry. 2001;42:199-210.

Özcan ME, Eğri M, Kutlu NO, Yakıncı C, Karabiber H, Genç M. Okul çağı çocuklarında DEHB yaygınlığı: Ön çalışma. 1998.

Biederman J. Attention-deficit/hyperactivity disorder: a life-span perspective. J Clin Psychiatry. 1998;59 Suppl 7:4-16.

Biederman J, Mick E, Faraone SV, Braaten E, Doyle A, Spencer T, et al. Influence of gender on attention deficit hyperactivity disorder in children referred to a psychiatric clinic. Am J Psychiatry. 2002;159:36-42.

Jacks A, Marquardt TP, Davis BL. Consonant and syllable structure patterns in childhood apraxia of speech: developmental change in three children. J Commun Disord. 2006;39:424-41.

Enoch JM, Bedell HE, Kaufman HE. Interferometric visual acuity testing in anterior segment disease. Arch Ophthalmol. 1979;97:1916-9.

Lezak M. Neuropsychological assessment . New Cork: Oxford University Press. Ostrosky, F, Lozano G, Ramirez, M, Ardila, A(2007) Same or different. 1995:367-77.

Burke DM, Light LL. Memory and aging: the role of retrieval processes. Psychol Bull. 1981;90:513-4.

Murat K. Görsel-Uzaysal Yeteneklerin Bileşenleri. Klinik Psikiatri Dergisi. 2002.

Kiriş N. Karakaş S. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun Wechsler Zeka Testi ve Raven Standart Progresif Matrisler Testi ile analizi. Klinik Psikiyatri Dergisi. 2005;8:5-17.

Seidman LJ. Neuropsychological functioning in people with ADHD across the lifespan. Clin Psychol Rev. 2006;26:466-85.

Salloway S, Cummings J. Subcortical structures and neuropsychiatric illness. The Neuroscientist. 1996;2:66-75.

Duffy JD, Campbell JJ, 3rd. The regional prefrontal syndromes: a theoretical and clinical overview. J Neuropsychiatry Clin Neurosci. 1994;6:379-87.

Karakaş S, Aydın H. Şizofrenide bilgi işleme bozuklukları. Şizofreni dizisi. 1999;2:113-31.

Karakaş S, Erdoğan E, Sak L, Soysal AŞ, Ulusoy T, Ulusoy İY, et al. Stroop Testi TBAG Formu: Türk kültürüne standardizasyon çalışmaları, güvenirlik ve geçerlik. Klinik Psikiyatri Dergisi. 1999;2:75-88.

Glaser WR, Glaser MO. Context effects in stroop-like word and picture processing. J Exp Psychol Gen. 1989;118:13-42.

Barkley RA, Grodzinsky G, DuPaul GJ. Frontal lobe functions in attention deficit disorder with and without hyperactivity: a review and research report. J Abnorm Child Psychol. 1992;20:163-88.

Carter CS, Krener P, Chaderjian M, Northcutt C, Wolfe V. Abnormal processing of irrelevant information in attention deficit hyperactivity disorder. Psychiatry Res. 1995;56:59-70.

Homack S, Riccio CA. A meta-analysis of the sensitivity and specificity of the Stroop Color and Word Test with children. Arch Clin Neuropsychol. 2004;19:725-43.

Sergeant JA, Geurts H, Oosterlaan J. How specific is a deficit of executive functioning for attention-deficit/hyperactivity disorder? Behav Brain Res. 2002;130:3-28.

van Mourik R, Oosterlaan J, Sergeant JA. The Stroop revisited: a meta-analysis of interference control in AD/HD. J Child Psychol Psychiatry. 2005;46:150-65.

Seidman LJ, Biederman J, Faraone SV, Weber W, Ouellette C. Toward defining a neuropsychology of attention deficit-hyperactivity disorder: performance of children and adolescents from a large clinically referred sample. J Consult Clin Psychol. 1997;65:150-60.

Kılıç B, Koçkar A, Irak M, Şener Ş, Karakaş S. Türk ilkokul çocuklarında Stroop Testi TBAG Formunun standardizasyon çalışması. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi. 2002;9:86-99.

Kılıç B. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda mini dikkat test bataryası ile ölçülen bilgi işleme süreçleri. Yayınlanmamış Tıpta Uzmanlık Tezi Ankara, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi. 2002.

Cerella J, Hale S. The rise and fall in information-processing rates over the life span. Acta Psychol (Amst). 1994;86:109-97.

Doyle AE, Biederman J, Seidman LJ, Weber W, Faraone SV. Diagnostic efficiency of neuropsychological test scores for discriminating boys with and without attention deficit-hyperactivity disorder. J Consult Clin Psychol. 2000;68:477-88.

Faraone SV, Biederman J, Weber W, Russell RL. Psychiatric, neuropsychological, and psychosocial features of DSM-IV subtypes of attention-deficit/hyperactivity disorder: results from a clinically referred sample. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 1998;37:185-93.

Nigg JT, Blaskey LG, Huang-Pollock CL, Rappley MD. Neuropsychological executive functions and DSM-IV ADHD subtypes. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2002;41:59-66.

Paternite CE, Loney J, Roberts MA. External validation of oppositional disorder and

Published
2019-03-25
Section
Original Research